7. Openbaar bestuur | Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen?

7.1. Provinciale Staten

Beleidsdoel Provinciale Staten

Een toegankelijk en transparant democratisch besluitvormingsproces van Provinciale Staten

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2023	2024	2025	2026	2026	2027	2028	2029
Verplichte indicatoren (BBV)
Opkomstcijfers verkiezingen Provinciale Staten (in % kiezers/stemgerechtigden)	62,5%					> 62,5%
Landelijke waarde	57,5%
Eigen indicatoren
N.v.t.

Prioriteiten
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
Uitvoeren motie M332. Parallel streamen in Topweer: Aanpassen audiovisuele installatie in zaal Topweer zodat meerdere informatiebijeenkomsten en vergaderingen tegelijkertijd kunnen worden georganiseerd.	Momenteel staan er nog enkele technische opleverpunten open. Na afronding hiervan zal de technische test worden uitgevoerd. Vervolgens wordt de gebruikerstest ingepland, afhankelijk van de beschikbaarheid en gereedheid van de techniek. De verwachting is dat het geheel begin tot half juni 2026 gebruiksklaar zal zijn.
Beschikbaar stellen live-ondertiteling Statenvergaderingen.	Begin 2026 is een marktconsultatie uitgevoerd, gericht op enerzijds themadossiers en inzet van AI-tools en anderzijds de live-ondertiteling c.q. transcriptie in combinatie met het streamingsysteem. De huidige overeenkomst met de streamingdienst loopt in 2027 af en dient te worden aanbesteed. Het vervolg op de marktconsultatie staat in het voorjaar van 2026 gepland.
TEST
TEST
Regulier
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
Ontwikkelen en implementeren van de nieuwe mores, op basis van de evaluatie van de Statenwerkwijze in het najaar van 2025 en deze waar nodig verwerken in reglementen en protocollen;	Naar aanleiding van de evaluatie van de Statenwerkwijze is per 1 april 2026 gestart met een Politiek Vragenuur op beide commissiedagen in de vergadercyclus. Het betreft een pilot die loopt tot eind 2026, waarna een evaluatie plaatsvindt. Op basis van de evaluatie wordt besloten of het Politiek Vragenuur structureel wordt ingebed in de vergadercyclus. Daarnaast wordt ruimte geboden aan andere debatvormen. De commissievoorzitters zullen hierover nog nader met elkaar in gesprek gaan om de uitgangspunten te bepalen.
Versterken van de informatiepositie van Provinciale Staten door de opwaardering van Praten met de Staten op locatie en een luistercampagne en door de verdergaande digitalisering van de informatievoorziening (inclusief experimenteerruimte voor inzet van AI);	In het kader van het opwaarderen van Praten met de Staten op locatie is een luistercampagne uitgewerkt voor één jaar. In januari 2026 is gestart met Praten met de Staten op locatie Huiskamergesprekken. Begin 2027 vindt een evaluatie plaats. Het is dan aan de nieuwe Provinciale Staten om na de verkiezingen in maart 2027 te besluiten of de campagne structureel kan worden ingebed in de activiteitenkalender. De verdergaande digitalisering van de informatievoorziening (inclusief experimenteerruimte voor inzet van AI) is meegenomen in de eerder vermelde marktconsultatie.
Actief onderhouden en uitdragen van de gewenste bestuursstijl en omgangsvormen als onderdeel van het integriteitssysteem;	Jaarlijks organiseren Provinciale Staten een gesprek over het thema integriteit waarvan omgangsvormen en bestuursstijl onderdeel uitmaken. Deze bijeenkomst vindt plaats in het najaar van 2026. De strekking van de motie M036. Respectvolle omgangsvormen is verwerkt in een concept agressieprotocol. Dit protocol is samen met een procesvoorstel voor het inrichten van de (achterkant van de) meldprocedure en actualisatie van de gedragscode en meldingsladder vermoeden niet integer handelen naar de Staten gestuurd. Het doel is om vóór de Statenwisseling in 2027 een werkend integriteitssysteem te hebben ingeregeld, inclusief ondersteuning van een regisseur veilige publieke taak en een externe vertrouwenspersoon.
Intensiveren van de profilering van Provinciale Staten met het oog op het bevorderen van de opkomst bij de verkiezingen in maart 2027 (opstellen campagneplan).	Voor de Statenverkiezingen van 2027 wordt in 2026 een campagneplan opgesteld.
	Zie voor toelichting Perspectiefnota 2027 (Voorstellen Perspectiefnota, 7. Openbaar bestuur - Statenverkiezingen: campagne en verkiezingsavond.	+ 25 (L)
TEST
TEST
Bijdrage verbonden partij aan beleidsdoel
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
Noordelijke Rekenkamer:
Bijdragen aan de controlerende rol van Provinciale Staten door het uitbrengen van onderzoeken over de doelmatigheid en effectiviteit van provinciaal beleid.	In 2026 zijn tot nu twee onderzoeken van de Noordelijke Rekenkamer besproken, te weten: Water(s)noden. Een onderzoek naar de invloed van water op de ruimtelijke afwegingen in Groningen (op 4 maart jl. in de Statenvergadering, zie besluit; voor voortgang afhandeling zie verderop in deze monitor); Regionale democratie vergt energie - een vervolg. Het proces ná de RES (op 1 april jl. in de Statencommissie, geplande behandeling in Statenvergadering van 13 mei a.s., voortgang afhandeling in de Najaarsmonitor 2026).

7.2. Overige bestuursorganen

Beleidsdoel Gedeputeerde Staten en commissaris van de Koning

Optimaliseren beleidsvorming door toepassing van de (fases binnen de) beleidscyclus
Bevorderen van een optimale uitvoering van de rijkstaken van de commissaris van de Koning ex artikel 182 Provinciewet en de Ambtsinstructie commissaris van de Koning

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2023	2024	2025	2026	2026	2027	2028	2029
Verplichte indicatoren (BBV)
N.v.t.
Eigen indicatoren
Beleidscyclus ingebed in onze beleidsvorming	80%	90%	100%	100%	100%	100%	100%	100%
Per cyclus zijn de kwaliteitseisen onderliggende stukken geborgd	80%	90%	100%	100%	100%	100%	100%	100%

Prioriteiten
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
N.v.t.
TEST
TEST
Regulier
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
Alle betrokkenen - via herhalingstrainingen - uitleg geven over de werking en kwaliteitseisen van de beleidscyclus en de onderliggende stukken.	Medewerkers die stukken schrijven voor Provinciale Staten, volgen daarvoor schrijftrainingen die worden gegeven door een daarin gespecialiseerde organisatie. Het geven van deze trainingen borgen wij structureel in onze ProvincieAcademie. Voor een bepaalde functiegroep wordt de training verplicht gesteld.
De fases van de beleidscyclus verder borgen in onze werkwijze.	De fases binnen de strategische beleidscyclus zijn gereed. In 2025 hebben wij verder gewerkt aan de opzet van de uitvoerende en operationele beleidscyclus waarmee deze prestatie is afgerond.
Uitvoering rijkstaken commissaris van de Koning, onder andere:
de (her)benoemingsprocedures van burgemeesters;	In Groningen zijn er geen herbenoemingen van kroonbenoemde burgemeesters in 2026. Wel start het kabinet van de CdK met de voorbereidingen voor 2027. Ook is er geen kroonbenoemde burgemeestersprocedure ingepland.
organiseren van gemeentebezoeken;	In 2026 vinden de volgende gemeentebezoeken plaats: Eemsdelta (6 februari), Groningen (6 maart), Stadskanaal (17 april), Veendam (5 juni) en Oldambt (19 juni).
representatie en belangenbehartiging;	Belangenbehartiging vindt plaats onder andere op de onderwerpen gaswinning, asiel en Lelylijn. Deze punten lopen in samenwerking met relevante stakeholders, waaronder de noordelijke samenwerking.
regering adviseren op diverse punten;	De CdK adviseert de regering over verschillende onderwerpen, waaronder interbestuurlijke samenwerking, weerbaarheid en asiel. Dit doet hij mede in verband van de kring van commissarissen, waarvan hij voorzitter is.
de voorbereiding van de verlening van Koninklijke onderscheidingen, predicaten Koninklijk en Koninklijke erepenningen;	In verband met de gemeenteraadsverkiezingen hebben circa veertig defungerende raadsleden een Koninklijke onderscheiding gekregen. Voor de Lintjesregen zijn alle voorstellen voorbereid. Er lopen zes verzoeken voor (bestendiging) van een Predicaat en drie verzoeken voor een Koninklijke Erepenning.
adviseren en bemiddelen bij verstoorde bestuurlijke verhoudingen in gemeenten;	Voor zover hiervan sprake zou zijn, is dit onderworpen aan vertrouwelijkheid.
toezicht op de bestuurlijke samenwerking binnen de Veiligheidsregio en op de samenwerking tussen rijksambtenaren onderling en met overige overheden.	Er is slechts zeer beperkt sprake geweest van andere veiligheidsincidenten van GRIP II of hoger. De samenwerking binnen de Veiligheidsregio Groningen verloopt naar behoren.
voorzitten provinciale regietafel migratie en integratie;	De provinciale regietafel Migratie en Integratie is het overleg tussen de Groninger gemeenten over de opvang van asielzoekers, Oekraïense ontheemden en (flexibele) huisvesting van vergunninghouders in de regio. Dit bestuurlijke overleg met burgemeesters, portefeuillehouders en netwerkpartners vindt plaats onder voorzitterschap van de Commissaris van de Koning, in de hoedanigheid van rijksorgaan. Bijeenkomsten vinden ten minste zes keer per jaar plaats en ad hoc zodra daar aanleiding toe is.
verslag uitbrengen over onder andere de uitvoering van de rijkstaken in het jaarverslag van de CdK.	Ook dit jaar zal de CdK een jaarverslag uitbrengen waarin hij inzicht geeft in de uitvoering van onder andere de rijkstaken.
Groninger veteranenpenning	Zie voor toelichting Perspectiefnota 2027 (Voorstellen Perspectiefnota 2027, 7. Openbaar bestuur).	+ 100 (L)
Overheveling DU-middelen Spreidingswet naar personeelskostenbudget	Zie voor toelichting Voorgestelde begrotingswijzigingen, voorstel 30.	- 26 (L) + 26 (L)
ST
TEST
Bijdrage verbonden partij aan beleidsdoel
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
N.v.t.

7.3. Bestuurlijke samenwerking en toezicht

Beleidsdoel Samenwerking en toezicht

Bevorderen van de kwaliteit van het openbaar bestuur (onder andere via samenwerkingsverbanden) en de uitvoering van specifieke wettelijke taken

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2023	2024	2025	2026	2026	2027	2028	2029
Verplichte indicatoren (BBV)
Aantal gemeenten onder preventief toezicht¹⁾ Landelijke waarde	0 3	0 2	0 0	0 0	0 0	0 0	0 0	0 0
Eigen indicatoren
Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen tijdig (voor aanvang van betreffend begrotingsjaar) in kennis stellen van het voor hen van toepassing zijnde begrotingstoezicht voor het komende jaar	100%	100%	100%	100%	100%	100%	100%	100%

Bron: ministerie van BZK. Preventief begrotingstoezicht wordt ingesteld wanneer, naar ons oordeel, de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is en het niet aannemelijk is dat dit evenwicht uiterlijk in het laatste jaar van de meerjarenraming tot stand kan worden gebracht.

N.B. Bij de behandeling van de Begroting 2025 is de toezegging gedaan te verkennen of de regionale samenwerking op diverse beleidsterreinen in de vorm van indicatoren kunnen worden opgenomen in P&C-stukken. Uit de gepleegde verkenning komt naar voren dat er (afwegings)indicatoren zijn met betrekking tot het aangaan, het beheer, de wijziging en beëindiging van regionale samenwerking in de vorm van verbonden partijen. Deze criteria zijn opgenomen in de Nota Verbonden Partijen 2025 (vastgesteld op 4 maart 2026).


Prioriteiten
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
N.v.t.
TEST
TEST
Regulier
TEST
Prestatie	Voortgang		Begrotings-wijziging
Samenwerken met gemeenten en andere overheden, samenspel met inwoners:
Investeren in de samenwerking met de Groningse medeoverheden;	Dit is een permanente activiteit. We zijn dit jaar ambtelijk gestart met een strategennetwerk van alle Groningse overheden met als doel de inhoudelijke samenwerking te bevorderen.
Met onder andere Nij Begun werken aan herstel van vertrouwen in de overheid door in te zetten op een meer gebiedsgerichte werkwijze met de gezamenlijke overheden onder andere met een gezamenlijk Platform Participatie & Gebiedsgericht Werken als ontwikkel- en kennispunt;	De focus ligt momenteel op het (door)ontwikkelen van het gebiedsgericht werken en kennisdeling. Samen met de Groningse gemeenten is recent een ambtelijke en bestuurlijke verkenningsronde uitgevoerd waarin de wensen tot samenwerking rond participatie c.q. de duurzame dialoog met inwoners zijn verkend. In maart 2026 is de vijfde editie van de Groninger Werkdag Participatie (inmiddels omgedoopt tot Platformdag Gebiedsgericht Werken) georganiseerd waaraan honderd participatieprofessionals en gebiedsambtenaren van de Groninger overheden deelnamen.
Uitvoeren van de afspraken uit de notitieWerken aan Participatie: Verankeren van participatieprocessen in de organisatie, het doorontwikkelen van de Werkplaats participatie (in samenwerking met gemeenten) en zorgen voor effectieve participatie instrumenten (zoals het online platform Stem van provincie Groningen).	Dit is een continu proces. Er is aanvullend binnen de ProvincieAcademie recent een opleiding ontwikkeld met betrekking tot participatie.
Aanpak ondermijning en weerbare overheid:
Op basis van de Kadernota Beleidsontwikkeling aanpak ondermijning en weerbare provincie Groningen 2024-2028 en in het verlengde daarvan de 'Weerbaarheidsscan provincie Groningen' aanbevelingen implementeren ter versterking van weerbaarheid van onze organisatie tegen ondermijnende criminaliteit;	Er wordt momenteel gewerkt aan de verbreding van de toepassing van de Wet bibob bij provinciale subsidieaanvragen. Het streven is dit eind 2026 gereed te hebben. Daarnaast worden diverse workshops en e-learnings aangeboden via de Provincieacademie. Tevens wordt een kennismodule ontwikkeld voor toezichthouders en boa's gericht op het herkennen van signalen, melden en het doen van aangiften (gereed medio juni 2026).
Versterken van de samenwerking met de gemeenten en andere partners in de veiligheidsketen bij de aanpak van ondermijning.	Er zijn afspraken gemaakt met de gemeenten over de bijdrage en personele inzet van toezichthouders en boa's van de provincie bij controles door het Regionaal Interventieteam Groningen. Er is begin 2026 een onderzoek afgerond naar bestuurlijke grensoverstijgende samenwerking in het EDR-gebied. De provincie, Groninger gemeenten, waterschappen hebben samengewerkt bij de lancering van de publiekscampagne 'Mijn kind doet het wel' over jeugd en drugshandel.
Implementeren van acties vanuit het Uitvoeringsplan Groningse norm.	Acties worden uitgevoerd en gemonitord door gezamenlijke werkgroepen van de provincie, gemeenten en waterschappen.
Jongerenparticipatie:
Investeren in een provinciaal dekkend scholennetwerk, zodat het aanbod rond jongerenparticipatie en burgerschap beter aansluit bij en toegankelijk is voor diverse jongeren uit alle delen van de provincie;	Er is in de eerste helft van 2026 een uitvoeringsagenda jongerenparticipatie opgesteld en in april ter informatie gedeeld met Provinciale Staten. De Jongerenadviesraad (JAR) wordt structureel begeleid, wat heeft geleid tot een Jongerenplan 2026, dat eveneens in april ter informatie is gedeeld met de Staten. In maart vond een XL-Tienskipdag plaats met 150 mbo-studenten. Sinds begin dit jaar hebben ca. 500 jongeren uit het basis-, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs en het hoger onderwijs via verschillende programma’s het provinciehuis bezocht. Tevens wordt in samenwerking met Hanze-studenten een participatiespel ontwikkeld.
Netwerkgericht werken om de samenwerking met jongeren en jongerenorganisaties te versterken en maatschappelijke impact te vergroten.	Er wordt in het najaar van 2026 een JongerenTop voor het provinciaal Volkshuisvestingsprogramma voorbereid in samenwerking met Groninger gemeenten. In april organiseren wij een vervolgbijeenkomst van het provinciaal netwerk voor jongerenparticipatie met gemeenten, waterschappen en maatschappelijke partners.
Verder doorontwikkelen van de opbrengst van het programma Kwaliteit Openbaar Bestuur vanuit de provinciale wettelijke taken en inhoudelijke programma's met medeoverheden, kennisinstellingen, inwoners, maatschappelijke organisaties en andere partners;	We hebben in het voorjaar van 2026 geïnvesteerd in reguliere overlegmomenten en ontmoetingen op ambtelijk en bestuurlijk niveau. Dit is een permanente activiteit.
Monitoren en investeren in uitvoeringskracht van gemeenten;	Dit is onderdeel van het programma IBT.
Samen met andere partners het vraagstuk oppakken van de krapte op de arbeidsmarkt voor overheden in onze regio;	Wij werken aan deze ambitie via het traineeprogramma Toekomst van Groningen.
Continueren van de samenwerking met kennispartners (onder andere Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool en CMO STAMM) rond Openbaar Bestuur en Samenleving;	Met het Rijk en verschillende kennispartners meten we de ontwikkeling van Groningen via de monitor De Staat van Groningen. Met de kennispartners is een volgende editie van de Groningse bestuursconferentie in voorbereiding voor het najaar van 2026 met als thema ‘versterking van de weerbaarheid van de lokale democratie’.
Realiseren Participatieverordening (Wet versterking participatie op decentraal niveau);	Wij zijn bezig met het maken van de participatieverordening, die eind 2026 vastgesteld moet worden. Hierbij wordt samengewerkt met de andere provincies en de Groningse gemeenten.
Uitvoeren van de afspraken uit de notitie Werken aan Participatie en zichtbaar maken in de Lange Termijn Agenda welke participatieprocessen gaan lopen.	Op de Langetermijnagenda (LTA) Participatie is inzichtelijk welke participatieprocessen lopen.
Doorontwikkelen van de pilot met de digitale participatietool Polis samen met andere provincies;	De pilot Digitale participatie met de tool Polis met andere provincies is succesvol afgerond. De online-tool Polis kan worden gebruikt voor participatietrajecten.
In het kader van het Interbestuurlijk toezicht (IBT) actualiseren van de maatwerktoezichtsplannen voor de gemeenten Groningen, Eemsdelta, Het Hogeland, Midden-Groningen, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam, Westerkwartier, Westerwolde en de waterschappen Hunze en Aa's en Noorderzijlvest;	Op dit moment wordt gewerkt aan de actualisering van de toezichtplannen voor de gemeenten Groningen, Het Hogeland, Pekela, Veendam, Westerwolde en Noorderzijlvest. Deze worden medio juni vastgesteld.
	Zie voor toelichting Voorgestelde begrotingswijzigingen, voorstel 31 (Overheveling middelen IBT naar personeelskostenbudget). Zie ook deelprogramma 8.1. Bedrijfsvoering.		- 59 (L)
Toezicht houden op het naleven van de afspraken die staan opgenomen in de maatwerktoezichtsplannen van deze gemeenten en waterschappen;	Dit is een continu proces. Het aangekondigde indeplaatsstellingsbesluit voor de Huisvesting van vergunninghouders in Het Hogeland hoeft niet te worden geëffectueerd omdat de gemeente erin is geslaagd aan haar opgave te voldoen in de gestelde hersteltermijn.
Organiseren van kennis- en netwerkbijeenkomsten voor de onderwerpen van generiek toezicht.	Vóór de zomer organiseren we een bijeenkomst over de beleidscyclus VTH (Omgevingswet).
Uitvoeren Archiefwet (gedelegeerd aan Groninger Archieven).	Dit is een continu proces.
Overheveling middelen Samenwerking gemeenten naar personeelskostenbudget	Zie voor toelichting Voorgestelde begrotingswijzigingen, voorstel 32.		- 28 (L) + 28 (L)
xxxxxxx
xxxxxxxx
Bijdrage verbonden partij aan beleidsdoel
xxxxxxxxxxx
Prestatie	Voortgang		Begrotings-wijziging
SNN:
Terugbetaling deelnemersbijdrage op basis van de jaarstukken 2025.	Zie voor toelichting Perspectiefnota 2027 (Bijlage 2, B.2.5. Verbonden partijen).		+ 2.000 (B)

7.4. Communicatie

Beleidsdoel Communicatie

De provincie Groningen is zichtbaar en is een toegankelijke, gemakkelijk benaderbare en betrouwbare overheid. We zorgen ervoor dat we duidelijk zijn in onze communicatie en goed vindbaar zijn.

Indicatoren
	Realisatiewaarden				Streefwaarden
Omschrijving	2023	2024	2025	2026	2026	2027	2028	2029
Verplichte indicatoren (BBV)
N.v.t.
Eigen indicatoren
Beeld van de website:
- informatie kunnen vinden - algemene indruk goed	88% 33%	85% 40%	n.v.t.	n.n.b.	80% 55%	85% 55%	85% 55%
Beeld van de informatiepagina:
- informatiepagina gezien	54%	54%	n.v.t.	n.n.b.	55%	60%	65%
Klik met de inwoners:
- voldoende bij beleid betrekken - rekening houden met belang inwoners - wens deelnemen aan beleidsontwikkeling	17% 19% 41%	17% 17% 40%	n.v.t. n.v.t. n.v.t.	n.n.b. n.n.b. n.n.b.	24% 24% 43%	26% 26% 45%	28% 28% 47%

In 2025 is geen mediascan uitgevoerd. Om die reden zijn geen betrouwbare cijfers over 2025 beschikbaar.

Prioriteiten
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
N.v.t.
TEST
TEST
Regulier
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
In samenwerking met de Groningse gemeenten, het Akkoord van Groningen en Nationaal Programma Groningen werken we aan een gezamenlijke merkstrategie van en voor Groningen.	Deze merkstrategie is in basis gereed. In 2026 wordt in samenwerking deze strategie uitgerold in zichtbaarheid.
De ontwikkelde huisstijl voor de provincie Groningen wordt eenduidig doorgevoerd in al haar communicatie-uitingen voor een eenduidige, herkenbare en professionele uitstraling.	In een groot deel van de huisstijldragers van de provincie is de nieuw ontwikkelde huisstijl inmiddels doorgevoerd. Streven is dit in 2026 verder door te voeren zodat eind 2026 nagenoeg alle middelen van de nieuwe huisstijl zijn voorzien.
Doorontwikkelen on- en offline-communicatiestrategie en -middelen waarmee wij de inwoners van de provincie Groningen kunnen bereiken.	Deze strategie is in ontwikkeling zodat we onze communicatie nog gerichter kunnen inzetten op de inwoners van Groningen. Communicatie is aangesloten bij de concretisering van de visie op dienstverlening in het bereiken van bewoners van Groningen.
Publieke dienstverlening	Zie voor toelichting Perspectiefnota 2027 (Voorstellen Perspectiefnota 2027, 7. Openbaar bestuur).	+ 122 (L)
Overheveling budgetten advertentiekosten naar één algemeen budget bij deelprogramma Communicatie	Zie voor toelichting Voorgestelde begrotingswijzigingen, voorstel 33.	+ 75 (L)
Overheveling middelen Extern advies verbonden partijen naar personeelskostenbudget	Zie voor toelichting Voorgestelde begrotingswijzigingen, voorstel 34.	+ 37 (L)
TEST
TEST
Bijdrage verbonden partij aan beleidsdoel
TEST
Prestatie	Voortgang	Begrotings-wijziging
N.v.t.